هدف: اختلال مصرف مواد با نقایص قابلتوجهی در کارکردهای شناختی از جمله حافظه، عملکرد اجرایی و سرعت پردازش همراه است که میتواند روند درمان و بازتوانی را مختل سازد. این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی برنامه توانبخشی شناختی بر این سه مؤلفه شناختی در افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد انجام شدروش: پژوهش حاضر نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون-پسآزمون با گروه کنترل و پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری شامل همه مراجعهکنندگان به کلینیکهای ترک اعتیاد شهر رشت در سال ۱۴۰۴ بود که ۳۰ نفر از آنها به روش نمونهگیری در دسترس انتخاب و بهصورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۱۵ نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش ۱۰ جلسه انفرادی برنامه توانبخشی شناختی سولبرگ و متیر (۲۰۰۱) دریافت کرد، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخلهای دریافت نکرد. جمعآوری دادهها با پرسشنامههای حافظه روزمره ساندرلند و همکاران (۱۹۸۳)، نقصهای کارکرد اجرایی بارکلی (۲۰۱۲)، آزمون زاهلن-وربیندونگز (۱۹۷۸) و رمزگردانی (۱۹۹۵) در سه مرحله پیشآزمون، پسآزمون و پیگیری انجام شد. دادهها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس چندمتغیره با اندازهگیری مکرر توسط نرمافزار SPSS-27 تحلیل شدند. یافته ها: یافتهها نشان داد برنامه توانبخشی شناختی تأثیر معناداری بر بهبود حافظه، عملکرد اجرایی و سرعت پردازش در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل داشت (P<0/05) و این تأثیر در مرحله پیگیری دو ماهه نیز پایدار ماند. نتیجه گیری: با توجه به اثربخشی پایدار برنامه توانبخشی شناختی بر بهبود حافظه، عملکرد اجرایی و سرعت پردازش، به متخصصان سلامت روان و مراکز درمان اعتیاد توصیه میشود این برنامه را بهعنوان بخشی از پروتکلهای درمانی مکمل در کنار سایر مداخلات رایج ترک اعتیاد به کار گیرند و از تمرینات ساختاریافته این برنامه برای کاهش نقایص شناختی بیماران و در نتیجه کاهش خطر عود مجدد استفاده کنند.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي دریافت: 1404/9/13 | پذیرش: 1405/6/4 | انتشار: 1405/6/10