fa اثربخشی برنامه توان بخشی شناختی بر حافظه، عملکرد اجرایی و سرعت پردازش در افراد مبتلا به اختلالات مصرف مواد تخصصي Special پژوهشي Research <div> <div id="ftn1" style="text-align: justify;"><font color="#000000" face="Calibri, sans-serif"><span style="font-size: 17.3333px;"><b>&nbsp;</b></span></font><span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">هدف:</span></span></span></b> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی برنامه توان‌بخشی شناختی بر سه مؤلفه شناختی حافظه، عملکرد اجرایی و سرعت پردازش در افراد مبتلا به اختلالات مصرف مواد انجام شد. <b>روش: </b>پژوهش حاضر نیمه‌-آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل و پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری شامل همه </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">مردان</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> با اختلالات مصرف مواد مراجعه‌کننده به کلینیک‌های ترک اعتیاد شهر رشت در سال </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">۱۴۰۴</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> بود که </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">۳۰</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> نفر از آن‌ها به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به ‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">۱۵</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">۱۰</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> جلسه انفرادی برنامه توان ‌بخشی شناختی سولبرگ و متیر</span></span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">دریافت کرد، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. جمع‌آوری داده‌ها با پرسش&shy;نامه‌ حافظه روزمره، پرسش &shy;نامه‌ نقص‌ در کارکرد اجرایی، آزمون زاهلن-وربیندونگز</span></span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">و آزمون رمزگردانی در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری انجام شد. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس چندمتغیره با اندازه‌گیری مکرر تحلیل شدند. <b>یافته &shy;ها: </b>نتایج نشان داد برنامه توان‌بخشی شناختی تأثیر معناداری بر بهبود حافظه، عملکرد اجرایی و سرعت پردازش در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل داشت و این تأثیر در مرحله پیگیری دو ماهه نیز پایدار ماند</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">.</span></span><b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> نتیجه &shy;گیری:</span></span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> با توجه به اثربخشی پایدار برنامه توان‌بخشی شناختی بر بهبود حافظه، عملکرد اجرایی و سرعت پردازش، متخصصان سلامت روان و مراکز درمان اعتیاد می &shy;توانند این مداخله را به‌ عنوان یک پروتکل‌ درمانی مکمل در کنار سایر مداخلات رایج برای بهبود نقایص شناختی افراد با اختلالات مصرف مواد به کار گیرند.</span></span></span></span></span></span></span></span></span></div> </div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Objective</span></span></b><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">: </span></span><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">This study aimed to investigate the effectiveness of a cognitive rehabilitation program on three cognitive components, including memory, executive function, and processing speed, in individuals with substance use disorders.</span></span> <b><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Method:</span></span></b><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> This study was quasi-experimental with a pretest-posttest design with a control group and a two-month follow-up. The statistical population comprised all males with substance use disorders referring to addiction treatment clinics in Rasht in 2025, from whom 30 individuals were selected via convenience sampling and randomly assigned to experimental (<i>n</i> = 15) and control (<i>n</i> = 15) groups. The experimental group received 10 individual sessions of Sohlberg and Mateer cognitive rehabilitation program, while the control group received no intervention. Data were collected using the everyday memory questionnaire, the deficits in executive functioning scale, Zahlen&ndash;Verbindungs Test, and coding test across three stages: pretest, posttest, and follow-up. Data were analyzed using repeated-measures analysis of variance. <b>Results:</b> The results indicated that the cognitive rehabilitation program had a significant effect on improving memory, executive function, and processing speed in the experimental group compared to the control group, and this effect remained stable at the two-month follow-up.</span></span> <b><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Conclusion:</span></span></b><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> Given the sustained effectiveness of the cognitive rehabilitation program in improving memory, executive function, and processing speed, mental health professionals and addiction treatment centers can utilize this intervention as a complementary treatment protocol alongside other conventional interventions to ameliorate cognitive deficits in individuals with substance use disorders.</span></span></span></span></span></span></span></div> توان بخشی شناختی, حافظه, عملکرد اجرایی, سرعت پردازش, اختلالات مصرف مواد Cognitive rehabilitation, Executive function, Memory, Processing speed, Substance use disorders 187 212 http://etiadpajohi.ir/browse.php?a_code=A-10-3806-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Esmaeilzadeh زهرا اسماعیل زاده sogandesmaeelzade@gmail.com 100319475328460024513 100319475328460024513 No MA, Department of Counseling, Ardakan University, Ardakan, Iran. کارشناس ارشد، گروه مشاوره، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران. Mohammad Hadi Safi محمدهادی صافی m.h.safi@ardakan.ac.ir 2298582661 100319475328460024514 Yes Assistant Professor, Department of Counseling, Ardakan University, Ardakan, Iran استادیار، گروه مشاوره، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران