fa کاوشی جامعه‌شناختی در تأثیر ویژگی‌های فردی و اجتماعی بر جرائم مواد مخدر در لرستان: تلفیقی از نظریه‌های معاصر تخصصي Special پژوهشي Research <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">هدف:</span></b><span lang="FA"> بررسی اثر متغیرهای جنسیت، تحصیلات، شغل، سن و بومی/غیر بومی بودن بر نوع جرم (اعتیاد، قاچاق، و خرده‌فروشی) در استان لرستان انجام شد. <b>روش: </b>داده‌ها از 91749 فرد دستگیرشده (1396-1400) استخراج شدند و با استفاده از رگرسیون لجستیک چندحالته در نرم‌افزار </span><span dir="LTR">SPSS</span> نسخۀ 26 تحلیل شدند. <b>یافته‌ ها</b>: نتایج نشان داد که مردان، افراد با تحصیلات پایین، شاغلان و گروه سنی 25-39 سال احتمال بیشتری برای قاچاقچی یا خرده‌فروش بودن نسبت‌ به وابسته به مواد بودن داشتند، درحالی‌که بومی/غیر بومی بودن اثر معنی‌داری نداشت. در تحلیل منطقه‌ای،خرم‌آباد و بروجرد را به ‌عنوان مراکز اصلی جرائم و چگنی و رومشکان را به ‌عنوان مناطق کم‌خطر شناسایی شدند.<b> نتیجه‌گیری: </b>نتایج با نظریه‌های جنسیت و قدرت، سرمایۀ اجتماعی و چرخۀ زندگی همخوانی دارند. پیشنهادات شامل گسترش برنامه‌های آموزشی، بهبود شرایط شغلی، حمایت از گروه‌های پرخطر و نظارت بر مسیرهای ترانزیت است. این پژوهش بر پیچیدگی عوامل فردی، اجتماعی و جغرافیایی در جرائم تأکید دارد و چارچوبی برای سیاست‌گذاری‌های منطقه‌محور ارائه می‌دهد.</span></span></span></span><span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-size:11.0pt"> </span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"></span></span></span></span></span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Objective</span></span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">: </span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">This study investigated the effects of gender, education, occupation, age, and local/non-local status on the type of substance-related crime (addiction, trafficking, and retail distribution) in Lorestan Province. <b>Method:</b> Data were extracted from 91,749 arrested individuals from 2017 to 2021 and analyzed using multinomial logistic regression in SPSS-26. <b>Results:</b> The results showed that men, individuals with low education, employed people, and the 25&ndash;39 age group were more likely to be traffickers or retail distributors than being substance dependent. Local/non-local status, however, did not have a significant effect. In a regional analysis, Khorramabad and Borujerd identified as major centers for substance-related crimes, while Chegeni and Romeshkan were identified as low-risk areas. <b>Conclusion:</b> The findings align with theories of gender and power, social capital, and the life-course perspective. Recommendations include expanding educational programs, improving employment conditions, supporting high-risk groups, and monitoring transit routes. This research emphasizes the complexity of individual, social, and geographic factors in substance-related crimes and provides a framework for region-specific policymaking.</span></span></span></span></span></span></span></span></p> جرائم مواد مخدر, لرستان, سرمایۀ اجتماعی, جنسیت, محرومیت نسبی Substance-related crimes, Lorestan, Social capital, Gender, Relative deprivation 211 234 http://etiadpajohi.ir/browse.php?a_code=A-10-3659-1&slc_lang=fa&sid=1 hassanreza yosofvand حسن رضا یوسفوند yosofvand@pnu.ac.ir 4188876621 100319475328460022837 Yes Assistant Professor, Department of Sociology, Payam-e-Noor University, Tehran, Iran. استادیار، گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه پیام‌نور تهران، ایران.