fa فراتحلیل اثربخشی برنامه‌های پیشگیری در تغییر نگرش دانش‌آموزان نسبت به سوءمصرف مواد در ایران عمومى General پژوهشي Research هدف: هدف از پژوهش حاضر بررسی اثربخشی برنامه‌های پیشگیری از سوء‌مصرف مواد در تغییر نگرش دانش‌آموزان و عوامل موثر بر آن است. روش: برای این منظور، با استفاده از روش فراتحلیل، مطالعاتی که به ارزیابی برنامه‌های پیشگیری پرداخته بودند، گردآوری شدند. برای گردآوری مطالعات از کلید واژه‌های مرتبط استفاده شده و جستجو در سایت‌ها و پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی دانشگاه‌ها صورت پذیرفت و مطالعاتی که با معیارهای ورود به فراتحلیل همخوانی داشتند گزینش شدند و اطلاعات مورد نظر برای آزمون فرضیه‌ها با پرسشنامه معکوسی که توسط نویسندگان تهیه شده بود، استخراج شد. از 20 مطالعه گزینش شده، آماره‌های مناسب برای محاسبه اندازه ‌اثر و اطلاعات مورد نیاز دیگر ثبت شده و با نرم افزار2CMA به محاسبه اندازه ‌اثرها و تجزیه و تحلیل اقدام شد. یافته‌ها: نتایج تحقیق حاضر نشان داد که در مجموع برنامه‌های پیشگیری از سوء‌مصرف مواد در تغییر نگرش دانش‌آموزان نسبت به سوء‌مصرف مواد موفق بوده‌ است. مقدار اندازه ‌اثر تلفیق شده (608/0=d) بوده و به لحاظ آماری نیز معنادار است. از آنجایی‌که این مقدار در دامنه‌‌ای بین 6/0 تا 7/0 قرار دارد، طبق دسته‌بندی کوهن متوسط ارزیابی می‌شود. همچنین، نتایج نشان می‌دهد متغیرهایی نظیر داشتن مبنای نظری، رویکرد تعاملی در ارایه برنامه، شدّت برنامه، استفاده از راهبردهای آموزشی متنوع در ارایه، استفاده از آموزش‌دهندگان همتا به لحاظ آماری تاثیر معناداری بر اثربخشی برنامه پیشگیری داشته و برنامه‌های اثربخش‌تری را در تغییر نگرش دانش‌آموزان پدید آورده‌ است. نتیجه‌گیری: برای دستیابی به برنامه‌های اثربخش‌تر در تغییر نگرش دانش‌آموزان بایستی متغیرهای فوق را در تدوین و اجرای برنامه‌ها مد نظر قرار داد. Aim: the aim of current study was the study of the effectiveness of prevention programs of students’ attitude change toward substance abuse and its effective factors. Method: for this purpose, the studies which related to evaluation of prevention program were gathered. For gathering of these researches related keywords were used and search was done in sites and universities dissertations. Finally, the researches which were conformed to the entrance criterions, were selected and considered information for testing of hypothesizes was extracted by reverse questionnaire which provided by authors. Of 20 selected studies proper statistics for calculation of effect size and other required information were recorded and analyzed by CMA2. Results: the findings showed that altogether, prevention programs of substance abuse were successful on students’ attitude change. The pooled effect size was significant. Because of the amount of pooled effect size was placed in range of 0.6-0.7, and then according to Cohen’s opinion is classified as moderate effect size. The results also, showed the variables as having of theoretical base, transactional approach in program presentation, the severity of program, the using of diversity educational strategies in presentation, the using of peer instructors were affected significantly on the effectiveness of programs. Conclusion: For attaining of more effective programs on students’ attitude change toward substance abuse these results should be considered. سوءمصرف مواد, اثربخشی, برنامه پیشگیری, نگرش, فراتحلیل Substance Abuse, Effectiveness, Prevention Program, Attitude, Meta Analysis 9 26 http://etiadpajohi.ir/browse.php?a_code=A-10-372-33&slc_lang=fa&sid=1 Naderi Mehri نادر مهری nader.mehri@yahoo.com 1003194753284600871 1003194753284600871 Yes Tehran University دانشگاه تهران Reza Esmaeili رضا اسماعیلی 1003194753284600872 1003194753284600872 No Management and Cultural Planning Department دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان Mahdyeh Rajabi R مهدیه رجبی رستمی 1003194753284600873 1003194753284600873 No Tehran University دانشگاه تهران Mohammad Torkashvand محمد ترکاشوند 1003194753284600874 1003194753284600874 No Tehran University دانشگاه تهران