fa رابطه شاخص های توسعه اقتصادی-اجتماعی و مرگ و میر ناشی از مصرف مواد مخدر در ایران در دوره 1370-1399: یک تحلیل سری زمانی عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">هدف:</span></span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> هدف پژوهش حاضر بررسی مرگ &shy;ومیر ناشی از مصرف مواد&shy; مخدر برحسب شاخص&shy;های توسعه اقتصادی- اجتماعی بود.<b> روش:</b> این پژوهش به روش سری &shy;زمانی در دوره 1399-1370 انجام شد. داده &shy;های مورد نیاز از مرکز آمار ایران، سازمان پزشکی قانونی، ستاد مبارزه با مواد&shy; مخدر، و بانک جهانی جمع &shy;آوری شدند. جهت بررسی رابطه کوتاه&shy; مدت و بلندمدت، از الگوی خود رگرسیونی با وقفه&shy;های توزیعی در نرم‌افزار مایکروفیت استفاده شد. <b>یافته&shy; ها:</b> </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">نتایج نشان داد تولید ناخالص داخلی و باسوادی</span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">رابطه مثبت معناداری با میزان مرگ &shy;و &shy;میر ناشی از مصرف مواد&shy; مخدر داشتند ولی نرخ تورم رابطه معناداری با نرخ مرگ &shy;و&shy; میر ناشی از مصرف مواد &shy;مخدر نداشت. متغیرهای جمعیت شهری و نرخ بیکاری نیز رابطه منفی معناداری با متغیر وابسته نشان دادند.</span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">بر این اساس، وجود رابطه بلندمدت بین شاخص&shy; های توسعه اقتصادی و اجتماعی و نرخ مرگ &shy;و &shy;میرهای ناشی از مصرف مواد &shy;مخدر تایید شد.</span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">همچنین نتایج نشان داد ضرایب تخمین&shy;های رگرسیون از ثبات برخوردار بود، چرا که مسیر حرکت متغیر مرگ &shy;و &shy;میر ناشی از مصرف مواد مخدر بین دو باند قرار داشت. <b>نتیجه&shy; گیری: </b>شاخص&shy;های کلان اقتصادی- اجتماعی در بلندمدت بر مرگ &shy;و &shy;میر ناشی از مصرف مواد &shy;مخدر در ایران به عنوان یک مسئله حاد اجتماعی تاثیرگذار است. به طور مشخص، مرگ &shy;و &shy;میر ناشی از مصرف مواد&shy; مخدر با رشد تولید ناخالص داخلی و باسوادی افزایش یافته &shy;اند و با رشد جمعیت شهری و نرخ بیکاری کاهش پیدا کرده &shy;اند. </span></span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Objective:</span></span></span></b><b> </b><span lang="EN" style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">The present research aimed to investigate the death due to drug use in terms of socio-economic development indicators. <b>Method:</b> This research was conducted by the time-series method in the period of 1991-2020. The required data were collected from the Iranian Statistics Center, the Forensic Medicine Organization, the Anti-Narcotics Headquarters, and the World Bank. To measure the short-term and long-term relationships, the autoregressive&nbsp;distributed&nbsp;lag&nbsp;model was used in Microfit software. <b>Results:</b> The results showed that the gross domestic product and literacy had a significant positive relationship with the death rate due to drug use, but the inflation rate did not. The variable</span></span></span><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">s</span></span></span><span lang="EN" style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> of urban population and unemployment rate also showed a significant negative relationship with the dependent variable. Therefore, the existence of a long-term relationship between socioeconomic development indicators and the death rate due to drug use was confirmed. The results also indicated that the coefficients of the regression estimates were stable because the movement path of the variable of death due to drug use located between two bands. <b>Conclusion:</b> Socioeconomic macro indicators affect death due to drug use in Iran as an acute social problem in the long run. Specifically, the death due to drug use has increased with the growth of gross domestic product and literacy, and has decreased with the growth of the urban population and the unemployment rate.</span></span></span></span></span></span></span></span></span></div> مرگ و میر, مواد مخدر, توسعه, ایران Death, Drug, Development, Iran 329 354 http://etiadpajohi.ir/browse.php?a_code=A-10-3116-1&slc_lang=fa&sid=1 Hamid Sedaghat حمید صداقت hamidsedaghat40@yahoo.com 100319475328460018156 100319475328460018156 No Ph.D. Student in Sociology, Yasouj University, Yasouj, Iran. دانشجوی دکتری جامعه شناسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران. Siroos Ahmadi سیروس احمدی sahmadi@yu.ac.ir 2510949195 100319475328460018157 Yes Professor, Department of Sociology, Yasouj University, Yasouj, Iran. Email: sahmadi@yu.ac.ir استاد، گروه جامعه شناسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Maryam Mokhtari مریم مختاری mmokhtari@yu.ac.ir 100319475328460018158 100319475328460018158 No Associate Professor, Department of Sociology, Yasouj University, Yasouj, Iran. دانشیار، گروه جامعه شناسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Hamid Sarami Forooshani حمید صرامی hamid.sarrami@yahoo.com 100319475328460018159 100319475328460018159 No Addiction researcher, Ph.D. in Management and Planning of Cultural Affairs, Adalat University, Tehran, Iran. پژوهشگر اعتیاد، دکترای مدیریت و برنامه‌ریزی امور فرهنگی، دانشگاه عدالت، تهران، ایران